Obniżenie urlopu wypoczynkowego – dwie zasady urlopu proporcjonalnego przy długich nieobecnościach

Czy pracownik który nabywa prawo do urlopu wypoczynkowego w dniu 1 stycznia zawsze zachowa do niego prawo? Czy nabyty urlop wypoczynkowy może ulec obniżeniu, a jeśli tak, to kiedy? Na te i na więcej pytań odpowiem w ramach niniejszego wpisu.

Urlop proporcjonalny

Urlop proporcjonalny to pojęcie związane z urlopem nabytym i bieżącym. Nie można zatem tej instytucji łączyć z nabywaniem prawa do urlopu wypoczynkowego ani z urlopem zaległym. Natomiast jeśli chodzi o urlopy dodatkowe, to jest to zależne od przepisów szczególnych.

Urlop proporcjonalny występuje w czterech typach:

1. urlop wypoczynkowy ustalany przy zatrudnianiu nowego pracownika,
2. urlop wypoczynkowy ustalany przy zakończeniu zatrudnienia pracownika,
3. wymiar urlopu wypoczynkowego ustalany w stosunku do wymiaru etatu,
4. urlop wypoczynkowy ustalany po powrocie z określonych, przewidzianych przez przepis nieobecności.

Wpływ długich nieobecności na wymiar urlopu wypoczynkowego

Zgodnie z art. 155 (2) kp zasady urlopu proporcjonalnego stosuje się odpowiednio do pracownika powracającego do pracy u dotychczasowego pracodawcy w ciągu roku kalendarzowego po trwającym co najmniej 1 miesiąc okresie:

• urlopu bezpłatnego;
• urlopu wychowawczego;
• pełnienia zasadniczej służby wojskowej, pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, pełnienia służby w aktywnej rezerwie w dniach tej służby, odbywania ćwiczeń wojskowych w ramach pasywnej rezerwy albo pełnienia służby zastępczej;
• tymczasowego aresztowania;
• odbywania kary pozbawienia wolności;
• nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy.

Jest to katalog zamknięty i pracodawca zobligowany jest do stosowania przepisu w sposób ścisły. Oznacza to, że nie można obniżyć wymiaru urlopu wypoczynkowego w związku z innymi nieobecnościami. W konsekwencji tego pracownik w całości nabywa prawo do urlopu także w trakcie niezdolności do pracy, w okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, w trakcie urlopów związanych z rodzicielstwem takich jak urlop macierzyński, urlop rodzicielski i urlop ojcowski. Oczywiście obniżenie, czyli ustalenie urlopu wypoczynkowego w wymiarze proporcjonalnym, nie będzie dotyczyło urlopu zaległego ani urlopu nabywanego.

Do ustalania urlopu proporcjonalnego stosuje się odpowiednio oczywiście art. 155 (2a) i art. 155 (3) kp. W związku z tym przyjmuje się, że kalendarzowy miesiąc pracy odpowiada 1/12 wymiaru urlopu przysługującego pracownikowi. Niepełny kalendarzowy miesiąc pracy zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca. Zaś niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia. Zasady ustalania proporcjonalnego należy podzielić na dwie grupy.

I zasada

Pierwsza zasada dotyczy sytuacji, gdy pracownik nie nabył prawa do urlopu wypoczynkowego, albowiem w dniu 1 stycznia przebywał na jednej z nieobecności. Zasada ta dotyczy także urlopu wychowawczego.

Przykład

Pracownik w dniu 1 stycznia przebywał na urlopie bezpłatnym do końca kwietnia. Ma prawo do 20 dni urlopu wypoczynkowego.

Obliczenie:

20 × 8/12 = 13,333 dni = 14 dni

Po powrocie z nieobecności pracownikowi w roku kalendarzowym, w którym wystąpiła nieobecność, będzie przysługiwać proporcjonalny urlop w wymiarze 14 dni.

Przykład

Pracownik w dniu 1 stycznia był na urlopie wychowawczym. Ma prawo do 26 dni urlopu. Z urlopu wróci 1 sierpnia.

Obliczenie:

26 × 6/12 = 13 dni

Po powrocie z nieobecności pracownikowi w roku kalendarzowym, w którym wystąpiła nieobecność, będzie przysługiwać proporcjonalny urlop w wymiarze 10 dni.

II zasada

Druga zasada dotyczy sytuacji, gdy pracownik w dniu 1 stycznia nabył prawo do urlopu wypoczynkowego z góry, w pełnym wymiarze. Jednak w danym roku kalendarzowym wystąpiła nieobecność trwająca co najmniej 1 miesiąc.

Przykład

Pracownik w dniu 1 stycznia nie był jeszcze na urlopie bezpłatnym, został mu ten urlop udzielony później na okres 2 miesięcy. Ma prawo do 20 dni urlopu.

Obliczenie:

20 × 2/12 = 3,33

20 – 3,33 = 16,67 = 17 dni

Po powrocie z urlopu bezpłatnego pracownikowi obniży się proporcjonalnie urlop nabyty w dniu 1 stycznia.

Uwaga! Zasada ta nie dotyczy urlopu wychowawczego. Jeśli bowiem pracownik 1 stycznia nabędzie prawo do całego swojego wymiaru urlopu wypoczynkowego, to korzystanie przez niego z urlopu wychowawczego, niezależnie od jego długości, nie będzie miało wpływu na urlop wypoczynkowy, którego wymiar nie ulegnie obniżeniu.

Przykład

Pracownik w dniu 1 stycznia nie był jeszcze na urlopie wychowawczym, na który poszedł w trakcie roku. Tym samym nabył prawo do pełnego wymiaru urlopu i nie zostanie on zmniejszony proporcjonalnie.

Redukcja następuje po powrocie z danej nieobecności. Zdarza się też, że pomimo wystąpienia jednej ze wskazanych powyżej nieobecności trwającej co najmniej miesiąc nie nastąpi obniżenie urlopu, albowiem pracownik nie powróci do pracy, a stosunek pracy ulegnie zakończeniu w trakcie trwania tejże nieobecności.

Przykład

Pracownik porzucił pracę, przestał stawiać się w miejscu pracy, nie usprawiedliwił swojej nieobecności. Nieobecność trwała ponad 1 miesiąc. W związku z tym interesy pracodawcy były zagrożone. Wskutek tego pracodawca podjął decyzję o dyscyplinarnym rozwiązaniu umowy o pracę z pracownikiem, który nie powrócił po nieusprawiedliwionej nieobecności do pracy. Dlatego też urlop wypoczynkowy nie uległ proporcjonalnemu obniżeniu.

Brak powrotu do pracy nie ma wpływu na wymiar urlopu wypoczynkowego

By móc obniżyć wymiar urlopu wypoczynkowego pracownik musi faktycznie wrócić powrócić do pracy. Bardzo często zdarza się, że z pracownikiem następuje zakończenie stosunku pracy w trakcie trwającej nieobecności, która zgodnie z przepisami ma wpływ na wymiar urlopu wypoczynkowego. W takim wypadku nie następuje obniżenie wymiaru urlopu wypoczynkowego, bowiem nie dochodzi do powrotu pracownika do pracy.

Przykład

Pracownik przebywa na urlopie bezpłatnym w trakcie którego ustalono, że w sposób ciężki naruszył podstawowe obowiązki pracownicze, których wykrycie poskutkowało złożeniem przez pracodawcę rozwiązania stosunku pracy z winy pracownika. Pracownik otrzymał oświadczenie w trakcie urlopu, którego nie przerwał ani nie został z niego odwołany. W związku z brakiem powrotu do pracy nabyty urlop wypoczynkowy nie zostanie obniżony pomimo tego, że urlop bezpłatny trwał ponad miesiąc.

Pozdrawiam, Karolina Niedzielska

KUPUJĘ KSIĄŻKĘ