Rozliczenie zwolnienia lekarskiego w dniu pracy

Bardzo dużym problemem, który rodzi również dużo pytań jest sytuacja, gdy pracownik w dniu, w którym pracował uzyska zwolnienie lekarskie obejmujące ten dzień. Jest to dość dyskusyjna sprawa, ponieważ zgodnie z dyspozycją art. 17 ustawy zasiłkowej w trakcie orzeczonej czasowej niezdolności do pracy nie można pracować zarobkowo. Drugim aspektem tej sytuacji jest to, że jednak pracownik w tym dniu świadczył pracy, co oznacza, że był zdolny do pracy.

Orzekanie o czasowej niezdolności do pracy

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim, okres czasowej niezdolności do pracy jest określany liczbą dni. Okres czasowej niezdolności do pracy przypadający na czas pobytu ubezpieczonego w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne obejmuje okres od dnia przyjęcia do dnia wypisania ze szpitala albo innego przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne.

To z ww. rozporządzenia wynikają postanowienia dotyczące „cofania się” przy wystawianiu zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy. Kluczowy w tym wypadku jest § 7. Zgodnie z tym przepisem zaświadczenie lekarskie wystawia się na okres od dnia, w którym przeprowadzono badanie, lub od dnia bezpośrednio następującego po dniu badania. Zaświadczenie lekarskie może być wystawione na okres rozpoczynający się po dniu badania, nie później jednak niż 4. dnia po dniu badania, jeżeli:

1. bezpośrednio po dniu badania przypadają dni wolne od pracy;
2. badanie jest przeprowadzane w okresie wcześniej orzeczonej czasowej niezdolności do pracy.

Okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy może obejmować okres nie dłuższy niż 3 dni poprzedzające dzień, w którym przeprowadzono badanie, jeżeli jego wyniki wykazują, że ubezpieczony w tym okresie niewątpliwie był niezdolny do pracy. Okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy przez lekarza psychiatrę może obejmować okres wcześniejszy niż określony powyżej, w przypadku stwierdzenia lub podejrzenia zaburzeń psychicznych ograniczających zdolność ubezpieczonego do oceny własnego postępowania.

Jednak w tym miejscu nie omieszkam dodać swoich komentarzy. Po pierwsze, takie działanie wstecz nie chroni przed wypowiedzeniem umowy o pracę. Niektórzy pracownicy, którzy już otrzymali wypowiedzenie, myślą, że jeśli uzyskają zwolnienie lekarskie na ten dzień, to automatycznie są chronieni z uwagi na dyspozycję art. 41 kp i pracodawca winien cofnąć złożone wcześniej wypowiedzenie. Jednakże – jak wskazałam w książce Zatrudnianie i zwalnianie pracowników (https://karolinaniedzielska.pl/ksiazka-zatrudnianie-i-zwalnianie-pracownikow), powołując się na wyrok SN (wyrok SN z 11.02.2014 r., I PK 172/13, LEX nr 1491153; K. Niedzielska, Zatrudnianie i zwalnianie pracowników, Toruń 2024, s. 273)– tutaj będziemy mieli do czynienia z zasadą: kto pierwszy w czasie, ten lepszy w prawie. Po drugie, bardzo często takie „cofnięcie się” ze zwolnieniem lekarskim o kilkanaście dni, kilka tygodni nierzadko kończy się postępowaniem kontrolnym wszczętym przez organ rentowy w celu ustalenia prawidłowości wystawienia zwolnienia lekarskiego. Wynika to z ogólnej zasady, że lekarz może wystawić zwolnienie po przeprowadzeniu badania. Jak wskazano w § 6 omawianego rozporządzenia, zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne albo konieczności osobistego sprawowania przez ubezpieczonego opieki nad chorym członkiem rodziny wystawia się wyłącznie po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia ubezpieczonego lub chorego członka rodziny. Tym samym ocena lekarza sięgająca wstecz po prostu może być obarczona błędem, bowiem ciężko ocenić, czy 3 tygodnie temu lub miesiąc temu ubezpieczony był już chory czy też jeszcze nie. Oczywiście są takie przypadki, w których bezsprzecznie można dokonać takiej oceny i będzie ona prawidłowa, szczególnie w sytuacji, gdy niezdolność do pracy była wynikiem jakiegoś wypadku, zdarzenia, które można konkretnie usadowić w czasie.

Zwolnienie lekarskie w dniu pracy

W przypadku gdy pracownik przepracował cały dzień, a następnie udał się do lekarza i otrzymał zwolnienie lekarskie obejmujące ten dzień, zasiłek za ten dzień nie przysługuje oraz nie jest wliczany do okresu zasiłkowego.

Natomiast jeśli pracownik przepracuje część dnia (np. 3 z 8 h) i następnie otrzyma zwolnienie lekarskie na resztę dnia, należy wypłacić wynagrodzenie za czas przepracowany oraz zasiłek za cały dzień, który będzie wliczany do okresu zasiłkowego (wyrok SN z dnia 9 października 2006 r., II UK 44/06, OSNP 2007/19-20/295, pismo z dnia 29 października 2008 r. Departamentu Prawa Pracy MPiPS, DPR-III-076-596-ZR/08). Także ubezpieczony prowadzący działalność gospodarczą nie traci prawa do zasiłku chorobowego, jeżeli po wykonywaniu przez część dnia pracy, która przyniosła mu pewne przychody, udał się do lekarza a ten wystawił zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby rozpoczynającej się od tego samego dnia i ubezpieczony już nie wykonywał pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy (wyrok SN z 25.08.2022 r., III USKP 137/21, OSNP 2023, nr 8, poz. 89).

Wynika to z faktu, że zgodnie z art. 80 kp wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną, zaś z przepisów wykonawczych istnieje możliwość obliczenia wynagrodzenia w ujęciu godzinowy. Natomiast zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa podstawę wymiaru zasiłku chorobowego za jeden dzień niezdolności do pracy stanowi jedna trzydziesta część wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru zasiłku. Oznacza to, że wysokość wynagrodzenia chorobowego / zasiłku chorobowego, bądź opiekuńczego tylko w dniach, nie można przeliczyć świadczeń chorobowych na godziny.

Zwolnienie lekarskie po przepracowaniu całego dnia pracy zgodnie z rozkładem czasu pracy	Zwolnienie lekarskie po przepracowaniu niepełnego  dnia pracy zgodnie z rozkładem czasu pracy
Przysługuje wynagrodzenie za pracę wykonaną za cały dzień	Przysługuje wynagrodzenie za pracę wykonaną zgodnie z ilością godzin przepracowanych
Nie przysługuje wynagrodzenie / zasiłek chorobowy	Przysługuje wynagrodzenie / zasiłek chorobowy za cały dzień
Dnia zwolnienia nie wlicza się do okresu zasiłkowego	Dzień zwolnienia wlicza się do okresu zasiłkowego

Pozdrawiam, Karolina Niedzielska