Wyjście prywatne nie jest wliczane do odpoczynku pracownika

Państwowa Inspekcja Pracy odpowiedziała na pytanie, które zostało do niej skierowane: Pracownik złożył wniosek o udzielenie czasu wolnego w celu załatwienia spraw osobistych obejmujący dwie pierwsze godziny jego pracy. Czy taki czas wolny wlicza się do odpoczynku dobowego i średniotygodniowego?

PIP w swojej odpowiedzi wskazał, że rozpoczęcie pracy przez pracownika później, niż wynika to z jego rozkładu czasu pracy, w związku z udzieleniem przez pracodawcę zwolnienia od pracy w celu załatwienia spraw osobistych, zgodnie z art. 151 § 2¹ k.p., bez względu na obowiązujący pracownika system i rozkład czasu pracy, nie oznacza korzystania z okresu odpoczynku. Zwolnienie od pracy stanowi usprawiedliwioną nieobecność w pracy ( https://www.pip.gov.pl/dla-pracodawcow/pytania-i-odpowiedzi/czy-wyjscie-prywatne-jest-jednoczesnie-odpoczynkiem?tmpl=pdf, dostęp: 29.07.2025 r.).

Wyjście prywatne

Zgodnie z art. 151 § 2 (1) kodeksu pracy nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych czas odpracowania zwolnienia od pracy, udzielonego pracownikowi, na jego pisemny wniosek, w celu załatwienia spraw osobistych. Pracownikowi można udzielić czasu wolnego na wyjście prywatne w każdych okolicznościach, każdemu pracownikowi niezależnie od podstawy nawiązania stosunku pracy, wymiaru etatu i innych okolicznościach. Odpracowanie zwolnienia od pracy nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku dobowego i tygodniowego. Możliwe, że w związku z tym ostatnim postanowieniem pojawiło się pytanie, twierdzenie przeciwne czy zatem skoro opracowanie wyjścia prywatnego nie może naruszać odpoczynku to czy samo wyjście prywatne będzie wliczane do odpoczynku dobowego i tygodniowego pracownika?

Prawo do odpoczynku

Pracownikowi przysługuje w każdej dobie prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Natomiast w każdym tygodniu przysługuje prawo do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku, obejmującego co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego. Ustawodawca jednak na gruncie kodeksu pracy nie pokusił się o zdefiniowanie pojęcia odpoczynek, a także nie podjął jakiegokolwiek skatalogowania okresów na jaki tenże odpoczynek powinien przypadać. W związku z tym, pracując w kadrach i płacach bardzo często pojawiają się pytania, które jak najbardziej są zasadne czy dany okres niewykonywania pracy będzie także odpoczynkiem? Wynika to także z faktu, że ustawodawca w kodeksie pracy prędzej reguluje okresy, które nie mogą naruszać prawa do odpoczynku, np. dyżur pracowniczy.

Pamiętaj! Pracownik, któremu pracodawca nie udzielił obligatoryjnych godzin odpoczynku (art. 132 i 133 k.p.) nie ma roszczenia o ekwiwalent pieniężny na podstawie stosowanych odpowiednio art. 171 i 172 k.p., mimo że stosunek pracy został rozwiązany. 2. Roszczenie o zadośćuczynienie i odszkodowanie (art. 24 i 47 (1) k.c.) z tytułu nieudzielenia pracownikowi obligatoryjnych godzin odpoczynku (art. 132 i 133 k.p.) nie są roszczeniami alternatywnymi w rozumieniu art. 477 (1) k.p.c. w stosunku do roszczenia o udzielenie skumulowanych dni wolnych z tego tytułu. Wyrok SN z 3.09.2009 r., III PK 33/09, OSNP 2011, nr 9-10, poz. 120.

---

Uwzględniając powyższe oraz stanowisko PIP należy się z nim zgodzić, albowiem wyjście prywatne to zwolnienie od pracy mające charakter celowościowy, czyli pracownik ubiega się o udzielenie czasu wolnego w celu załatwienia spraw prywatnych, co stoi w jawnej sprzeczności chociażby z językowym znaczeniem odpoczynku przez który rozumiemy między innymi «czas poświęcony na pozbywanie się zmęczenia, zwykle poprzez robienie tego, co sprawia przyjemność» (https://sjp.pwn.pl/sjp/odpoczynek;2493483.html#google_vignette, dostęp: 29.07.2025 r.). Nie ukrywajmy, że załatwianie praw prywatnych raczej nie będzie wiązało się z pozbywaniem się zmęczenia, a co więcej ten czas może ten stan fizjologiczny także pogłębić.

Pozdrawiam, Karolina Niedzielska

Zobacz moje poprzednie wpisy blogowe: