Zgodnie z art. 54 ust. 5 KN nauczycielowi posiadającemu kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela, zatrudnionemu na terenie wsi lub w mieście liczącym do 5000 mieszkańców, przysługuje odrębny dodatek w wysokości 10 % wynagrodzenia zasadniczego. Organ prowadzący szkołę może podwyższyć dodatek nauczycielowi zatrudnionemu na terenie wiejskim, na którym występuje deficyt kadr. § 5 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 755 z późn. zm.).
Warunkiem uzyskania prawa do dodatku jest zatrudnienie w wymiarze wyższym niż połowa obowiązującego nauczyciela pensum (art. 91 b ust. 1 KN).
Należy zwrócić uwagę, że organ prowadzący został upoważniony jedynie do podwyższenia dodatku. Nie może kreować prawa wewnętrznego poprzez stworzenie kryteriów przyznania prawa oraz wysokości omawianego dodatku, nawet w formie uchwały, czyli legalnego aktu stosowania prawa, wobec której należałoby stwierdzić nieważność. Przepis art. 54 ustawy nie upoważnia jednak Rady Gminy do określania wysokości oraz warunków przyznawania i sposobu wypłacania dodatku wiejskiego. Sam ustawodawca określił bowiem w art. 54 ust. 5 w jakich okolicznościach i w jakiej wysokości przysługuje nauczycielowi dodatek wiejski.
Przepis ten upoważnia jedynie Radę Gminy do ewentualnego podwyższenia dodatku wiejskiego nauczycielowi zatrudnionemu na terenie wiejskim, na którym występuje deficyt kadr (Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z 20.07.2015 r., PN.4131.197.2015, Warmi 2015, nr 2938).
Dodatek wiejski przez przepisy Karty Nauczyciela jest traktowany jako autonomiczny składnik, mający charakter socjalny. Nie jest składnikiem wynagrodzenia, a co z tym idzie nie został wymieniony w art. 30 ust. 1 KN. Tym samym jest wypłacany w okresach niewykonywania pracy, czyli w okresie pobierania zasiłków z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, w trakcie urlopu wychowawczego, urlopu dla poratowania zdrowia oraz w okresie stanu nieczynnego.
Dodatek wiejski z uwagi na swój socjalny charakter nie wchodzi do podstawy wynagrodzenia urlopowego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, do podstawy trzynastki oraz nagrody jubileuszowej (K. Stradomski, Uprawnienia socjalne i urlopy [w:] Karta Nauczyciela. Komentarz, K. Lisowski, K. Stradomski, Warszawa 2022, s. 504).
Dodatek wiejski jest przychodem ze stosunku pracy w pełni oskładkowanym.
Pozdrawiam, Karolina Niedzielska
