Bardzo częstą przesłanką wypowiedzenia umowy o pracę lub przedstawienia wypowiedzenia zmieniającego jest likwidacja stanowiska pracy. Nierzadko zdarza się, że pod ta okolicznością nie kryje się nic więcej, a fikcja, która ze swojego założenia ma być działaniem zgodnym z prawem, by uzasadnienie wypowiedzenia lub wypowiedzenia zmieniającego było w świetle prawa i orzecznictwa zgodne z prawem. Jednak należy pamiętać, że każda przyczyna mus być realna, a więc nie może być pozorna. Okoliczność ta jest także przesłanka badaną przez sąd jeśli pracownik złoży odwołanie od wypowiedzenia lub wypowiedzenia zmieniającego.
Zatem jak kiedy będziemy mieli do czynienie z nierzeczywistą, a jedynie pozorną przyczyną wypowiadającą umowę o pracę (analogicznie wypowiadającą warunki pracy i płacy)?
W tej materii wypowiedział się ostatnio Sąd Najwyższy w postanowieniu SN z 9.12.2025 r., II PSK 80/25, LEX nr 3974733. W uzasadnieniu tegoż postanowienia, wprowadzić o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpatrzenia, podał, że „(…) likwidacja stanowiska pracy powoda była pozorna. Przeprowadzone zmiany w strukturze organizacyjnej polegały na zmianie nazwy Działu ds. List Oczekujących na Dział Raportów i Monitorowania Dostępności do Świadczeń i tym samym dotychczas zajmowane przez powoda stanowisko (…) Wydziału zostało zmienione na stanowisko Kierownika Działu Raportów i Monitorowania Dostępności do Świadczeń. W tym przypadku doszło do likwidacji obu komórek organizacyjnych przez ich połączenie, co oznacza, że w ogóle nie doszło do likwidacji komórki organizacyjnej, którą kierował K. F. Sąd uznał, że zasadnie jest przywrócenie powoda do pracy na podstawie 45 § 3 k.p. w związku z art. 42 § 1 k.p., na dotychczasowe stanowisko, które w dalszym ciągu funkcjonuje u pozwanego pracodawcy pod zmienioną nazwą i na warunkach sprzed wypowiedzenia.” W dalszej części wskazano: „Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, przy rozpatrywaniu przypadków zastosowania do pracownika szczególnie chronionego art. 10 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników istotne jest, aby wypowiedzenie warunków zatrudnienia pracownikowi szczególnie chronionemu spowodowane było „likwidacją jego stanowiska pracy” w aspekcie zapotrzebowania na pracę danego rodzaju, a nie tylko w aspekcie organizacyjnym.”
Zatem wskazano, że z pozorną likwidacją stanowiska pracy, która nie uzasadnia wypowiedzenia zmieniającego (art. 42 w związku z art. 45 § 1 k.p.) mamy do czynienia wówczas, gdy jest ono wprawdzie likwidowane, ale w jego miejsce jest tworzone inne stanowisko pracy (o innej nazwie), które w istotnych elementach nie różni się od zlikwidowanego.
Przy rozpatrywaniu przypadków zastosowania do pracownika szczególnie chronionego art. 10 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników istotne jest, aby wypowiedzenie warunków zatrudnienia pracownikowi szczególnie chronionemu spowodowane było „likwidacją jego stanowiska pracy” w aspekcie zapotrzebowania na pracę danego rodzaju, a nie tylko w aspekcie organizacyjnym.
Przekładając te ustalenia na bardzo częstą praktykę pracodawców, jeśli pracownik wykaże przed sądem, że samo w sobie stanowisko zostało zlikwidowane, ale zapotrzebowanie na pracę w ramach tego stanowiska nie ustało to w takim wypadku mammy do czynienia z pozorną likwidacją stanowiska, bo praca ta dalej jest świadczona, ale. ramach innej nazwy stanowiska lub w ramach innego działu.
Pozdrawiam, Karolina Niedzielska
