Czy okres pobierania zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego w okresie prowadzenia działalności gospodarczej wlicza się do stażu pracy – analiza prawna Karoliny Niedzielskiej

W dniu 1 stycznia weszła w życie nowela kodeksu pracy, czyli ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1423). Zgodnie z nowymi przepisami do stażu pracy są zaliczane nowe okresy:

• prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.
• pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą działalności gospodarczej i korzystającą z ulgi na start, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe,
• zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, 
• sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem osoby współpracującej, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe,
• wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub innej umowy oświadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
• wykonywania przez osobę fizyczną umowy agencyjnej,
• pozostawania przez osobę fizyczną osobą współpracującą z osobą prowadząca działalność gospodarczą lub wykonująca pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej, 
• pozostawania przez osobę fizyczną członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej,
• pozostawania przez osobę fizyczną członkiem spółdzielni kółek rolniczych.

Okresy te są dokumentowane co do zasady na podstawie zaświadczenia wydanego przez ZUS na podstawie wniosku o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy, który został udostępniony w eZUS.

Więcej na temat wniosku USP przeczytasz w moim wpisie blogowym tutaj: https://karolinaniedzielska.pl/wniosek-o-wydanie-zaswiadczenia-o-ubezpieczeniu-dla-celow-doliczenia-okresow-do-stazu-pracy-dostepny-juz-na-ezus/

Gdy ZUS zaczął wydawać zaświadczenia zaczęły pojawiać się watpliwości, co do okresów, które można zaliczyć w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wątpliwość pojawiła się w związku z tym, że na zaświadczeniu zostały wyodrębnione okresy nieopłacania składek z tyłu prowadzenia działalności gospodarczej w związku z pobieraniem zasiłku chorobowego lub zasiłku macierzyńskiego. W związku z czym niektórzy pracodawcy zaczęli wyłączać te okresy ze stażu pracy. Czy, aby na pewno jest to dobre posunięcie?

Z czego w ogóle pojawił się problem? Mianowicie nowy przepis włączony do kodeksu pracy, czyli art. 302 (1) kodeksu pracy stanowi, że do okresu zatrudnienia wlicza się okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe. Tym samym z literalnego punku widzenia przepis ten wyłącza ze stażu pracy okresy, za które nie opłacano składek. Jednak w kontekście pobierania zasiłku chorobowego i macierzyńskiego nie powinnismy tak tego przepisu wykładać.

Zaliczenie do stażu pracy okresów pobierania zasiłków

Z mojej najnowszej publikacji na temat Stażu pracy po nowemu: https://karolinaniedzielska.pl/staz-pracy-po-nowemu dowiesz się, że wszystkie okresy urlopów związanych z rodzicielstwem, takich jak urlop macierzyński, urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego, uzupełniający urlop macierzyński, urlop rodzicielski oraz urlop ojcowski, są wliczane do stażu pracy, nie podlegają odliczeniu, oczywiście o ile występują w okresie trwania stosunku pracy. Za te okresy przysługuje zasiłek macierzyński. Analogicznie do stażu pracy zaliczamy oczywiście okresy pobierania zasiłku chorobowego i opiekuńczego.

Dlaczego zatem ZUS wyodrębnił , ponieważ ZUS. tym wypadku „widzi” ruch na koncie ubezpieczonego, albowiem w tym wypadku należy przedsiębiorcę przerejestrować, co polega na wyrejestrowaniu się z ubezpieczeń społecznych (ZUS ZWUA) z dniem porodu i zgłoszeniu przedsiębiorcy tylko do ubezpieczenia zdrowotnego ( ZUS ZZA) z kodem 05 80 X X.

Z uwagi na to, że jak wskazałam powyżej okres pobierania zasiłku macierzyńskiego jest okresem składkowym, to powinno pojawić się w tym momencie pytanie – skąd zatem biorą się składki emerytalno – rentowe ewidencjonowane na koncie ubezpieczonego przedsiębiorcy pobierającego taki zasiłek? Mianowicie są opłacane ze Skarbu Państwa, po prostu są refinansowane z zarządzanego przez ZUS Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Ponadto w rozumieniu ustawy emerytalnej (art. 7 Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm.), okresy pobierania zasiłku chorobowego i opiekuńczego są okresami nieskładowymi.

Na marginesie mogę napomknąć, że na zaświadczeniu o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu wydanemu na przykład na potrzeby zweryfikowania swojego okresu ubezpieczenia i ewentualnego odwołania się do sądu ubezpieczeń społecznych, ZUS w zaświadczeniu będzie na przykład wyodrębniać okresy podlegania ubezpieczeniu chorobowemu.

Zatem uznać należy, że okres pobierania zasiłku macierzyńskiego przedsiębiorcy będzie wliczany don stażu pracy, albowiem składki emerytalno – rentowe są opłacane, ale z innego źródła niż przychód przedsiębiorcy.

Co w takim razie z zasiłkiem chorobowym? Tutaj sytuacja wyglada inaczej. Mianowicie jest to okres nieskładkowy. Zatem składki emerytalno rentowe nie są w ogóle pobierane i opłacane.

Jak już wspomniała powyżej art. 302 (1) kodeksu pracy stanowi, że do okresu zatrudnienia wlicza się okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe. Tym samym z literalnego punku widzenia przepis ten wyłącza ze stażu pracy okresy, za które nie opłacano składek. Jednak w kontekście pobierania zasiłku chorobowego i macierzyńskiego nie powinnismy tak tego przepisu wykładać.

Jak wskazuje Profesor Lech Morawski w swojej publikacji: Zasady wykładni prawnej: „Impretator powinien opierać się na rezultatach wykładni językowej i dopiero, gdy ta prowadzi do nie dających się usunąć wątpliwości korzystać z wykładni systemowej, jeśli natomiast również wykładnia systemowa nie doprowadziła do usunięcia wątpliwości interpretacyjnych, to wolno się posłużyć wykładnia funkcjonalną” ( L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2009, s. 74).

Tym samym zgodnie z zasadami pierwszeństwa wykładni językowej i subsydiarności wykładni funkcjonalnej i systemowej, wykładnia językowa słowa: „powinien” dała jasny rezultat, nie zawiera żadnych luk, jest pewna, a co za tym idzie na ma konieczności sięgania do innych technik wykładni prawnej (interpretatio cassat in Claris).

Nie ma prawnej możliwości, aby ww. wykładnie językową odrzucić i oprzeć się na wykładni celowościowej (za L. Morawski, Zasady wykładni prawnej, Toruń 2009, s. 75 i przytoczony tam wyrok: SN z dnia 18 stycznia 2008 r., V CSK 351/07, M. Spół. 2008/3/54, Biul. SN 2008/3).

Jednak przy tej interpretacji, opartej jedynie na wykładni językowej otrzymujemy rezultat niepełny. Dlatego też należałoby sięgnąć także do wykładni celowościowej. Jak czytamy w uzasadnia projektu ustawy zmieniającej: „Ustawa o zmianie Kodeksu pracy ma za zadanie wyrównanie szans ww. osób w dostępie do niektórych uprawnień pracowniczych, jak i stanowisk wymagających potwierdzonego doświadczenia zawodowego. Ustawa tym samym zlikwiduje w dużej mierzenie równości w traktowaniu pracowników ze względu na rodzaj wcześniej podejmowanej przez nich aktywności zawodowej.” (https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//2/12387153/13070061/13070062/dokument674927.pdf). Po tej lekturze uznać należy, że jednak celem ustawodawcy było wyrównanie szans, wliczanie okresów a nie pogłębianie dychotomii.

Ponadto w stosunku do okresów pobierania zasiłku chorobowego wyłania się także treść art. 302 (1) § 3 kp, zgodnie do okresu zatrudnienia wlicza się także udokumentowane okresy, o których mowa w § 1 i 2, w których osoba fizyczna nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów. Zwolnienie z opłacania składek wynika z art. 18 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym W podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3, nie uwzględnia się wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz zasiłków. Zatem ten przepis należałoby wpisać w dyspozycję, a także w cel art. 302 (1) § 3 kp.

Stanowisko Ministerstwa

W tej sprawie wypowiedziało się także Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazując: „Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w stanowisku z 21 stycznia 2026 r. poinformowało, że zdaniem resortu okresy zasiłku chorobowego, opiekuńczego i świadczenia rehabilitacyjnego należy wliczyć do okresu zatrudnienia w rozumieniu kodeksu pracy.

Trzeba zwrócić przy tym uwagę, że uznanie, iż okresy pobierania tych zasiłków za wyłączone z okresu zatrudnienia dla celów pracowniczych stawiałoby te osoby w mniej korzystnej sytuacji wobec tych przedsiębiorców, którzy korzystali z ulgi na start. Ci przedsiębiorcy w ogóle nie opłacają składek na ubezpieczenie społeczne, a za okres np. choroby nie przysługuje im zasiłek, a do okresu zatrudnienia wlicza się cały okres korzystania z ulgi na start.” (https://www.gazetaprawna.pl/praca/artykuly/10628660,prowadzenie-dzialalnosci-jako-staz-pracy-czy-uwzglednia-sie-okres-pob.html)

Pozdrawiam, Karolina Niedzielska

Zapraszam też do mojej publikacji