Urlop uzupełniający został uregulowany w art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela i jest związany, a tak naprawdę jest pochodną feryjnego urlopu wypoczynkowego. Zgodnie z tym przepisem w razie niewykorzystania urlopu wypoczynkowego w całości lub w części w okresie ferii szkolnych z powodu niezdolności do pracy wywołanej chorobą lub odosobnieniem w związku z chorobą zakaźną, urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego, urlopu rodzicielskiego, urlopu dla poratowania zdrowia, odbywania ćwiczeń wojskowych albo krótkotrwałego przeszkolenia wojskowego – nauczycielowi przysługuje urlop w ciągu roku szkolnego w wymiarze uzupełniającym do 8 tygodni.
Bardzo częstą wątpliwością, która pojawia się w kontekście urlopu uzupełniającego jest to w jaki sposób należy go udzielać?
Wynika to z faktu, że w placówkach feryjnych urlop udzielany jest w wymiarze tygodniowym. Zatem jak należy podejść do tej tematyki? Urlopu uzupełniającego można dzielić na części i korzystać w dniach. Z tym zastrzeżeniem, że jedna część powinna obejmować 4 tygodnie. Termin skorzystania przez nauczyciela z urlopu uzupełniającego ustala dyrektor szkoły, biorąc pod uwagę organizację pracy w szkole oraz propozycje nauczyciela. Karta Nauczyciela nie określa, w ilu częściach powinien być udzielony urlop uzupełniający. Należy jednak pamiętać o uwzględnieniu zasady wyrażonej w art. 64 ust. 4 KN, stanowiącej o prawie nauczyciela do nieprzerwanego 4-tygodniowego urlopu wypoczynkowego (B. Zajda [w:] Karta Nauczyciela. Komentarz , red. K. Gawroński, Warszawa 2023, art. 66). Uważam, że Karta Nauczyciela nie reguluje korzystania z urlopu uzupełniającego w tygodniach, mówi jedynie o wymiarze, a to są dwie różne kwestie. Tym samym za pośrednictwem art. 91 c ust. 1 KN sięgamy do art. 154 (2) § 1 kp – w zakresie udzielania urlopu na dni, i art. 162 kp, który przewiduje, że na wniosek pracownika urlop można podzielić na części, z modyfikacją art. 162 kp z 14 dni kalendarzowych na 4 tygodnie, o których mowa w art. 64 ust. 4 KN. Może też się zdarzyć, że urlop uzupełniający będzie miał końcówki, czyli zostanie on ustalony w wymiarze, np. 15 dni, 24 dni, a więc nie będzie można go udzielić w tygodniach w pełnym zakresie, a sam art. 66 ust. 1 KN nie przewiduje w swojej treści, że niepełny tydzień zaokrąglamy do pełnego.
W związku z tym, że urlop uzupełniający można udzielać i rozliczać w dniach, a także w tzw. „luźnych” częściach oznacza to, ze nauczyciel może go wykorzystywać dopóki ten się nie przedawni.
Ustalenie prawa i następnie wymiaru do urlopu uzupełniającego można dokonać dopiero po zakończeniu ferii zimowych i letnich. Fakt niewykorzystania przez nauczyciela urlopu wypoczynkowego w okresie ferii zimowych, nie oznacza, że będzie mu przysługiwać urlop uzupełniający (M. Szymańska, Uprawnienia socjalne [w:] Karta Nauczyciela. Komentarz, A. Barański, J. Rozwadowska-Skrzeczyńska, M. Szymańska, Karta Nauczyciela. Komentarz, Warszawa 2018, s. 443).
Bardzo często prawo do uzupełniającego urlopu wypoczynkowego jest zestawiane z urlopem dla poratowania zdrowia. We wcześniejszym stanie prawnym, prawo do urlopu uzupełniającego wynikało z wykładni orzeczniczej dokonanej przez Sąd Najwyższy, który wskazał, że cele urlopu wypoczynkowego i urlopu zdrowotnego są w rzeczywistości zbieżne: regeneracja sił pracownika. Nie można z dwóch urlopów korzystać równocześnie w tym samym okresie czasu. Oczywiście zaś „zdublowanie” uprawnień pracownika do płatnych urlopów w tym samym okresie czasu nie może prowadzić do „zdublowania” uprawnień pracownika do wynagrodzenia za ten sam okres czasu, w którym pracownik przybywając na urlopie w ogóle nie wykonuje pracy (wyrok SN z 10.02.1988 r., III PZP 4/88, LEX nr 55402). Dopiero who nowelizacji art. 66 ust. 1 KN w roku 2018 w sposób jednoznaczny przesądzono o prawie do urlopu uzupełniającego wskutek niewykorzystania urlopu wypoczynkowego w trakcie ferii z uwagi na korzystanie z urlopu dla poratowania zdrowia.
Sposób ustalenia wymiaru urlopu uzupełniającego
Urlop uzupełniający przysługuje jeśli nauczyciel nie wykorzysta urlopu w wymiarze ferii. W przeciwnym razie brak jest podstaw faktycznych i prawnych do ustalenia urlopu uzupełniającego ,nawet jeśli nauczyciel część roku szkolnego i kalendarzowego nie był obecny w pracy. Jak wskazał Sąd Najwyższy wykorzystanie przez nauczyciela urlopu wypoczynkowego w rozmiarze 8 tygodni w ciągu roku szkolnego uniemożliwia przyznanie mu prawa do urlopu uzupełniającego z powodu niezdolności do pracy wywołanej chorobą w czasie korzystania z urlopu (wyrok SN z 2.09.1998 r., I PKN 298/98, OSNP 1999, nr 18, poz. 584).
Należy pamiętać, że przepis ogranicza wymiar przysługującego urlopu uzupełniającego do 8 tygodni, który nie jest kompatybilny z faktycznym wymiarem urlopu wypoczynkowego.
Kolejnym problemem z jakim można zderzyć się przy analizowaniu uzupełniającego urlopu wypoczynkowego jest to w jaki sposób należy ustalić do niego prawo? Konkretniej rzecz ujmując, czy urlop ten ustalamy w skali roku szkolnego czy kalendarzowi? Ma to niebagatelne znaczenie, albowiem jak już wskazywałam na początku rozważań dotyczących urlopu wypoczynkowego nauczycieli poruszamy się w tej materii w ramach roku kalendarzowego.
Urlop uzupełniający w wymiarze do 8 tygodni przysługuje w związku z niewykorzystaniem urlopu wypoczynkowego w roku jego nabycia. Zatem może zdarzyć się sytuacja, gdzie nauczyciel będzie nieobecny nawet kilka lat pracy. Takie sytuacje mają miejsce, gdzie nauczyciele zostają rodzicami w bardzo krótkich odstępach czasu albo długo i przewlekle chorują. Skutkować to będzie kumulacja prawa do urlopu uzupełniającego, albowiem wymiar do 8 tygodni związany jest z konkretnym urlopem w konkretnym roku kalendarzowym, a jej w ogóle.
Pozdrawiam, Karolina Niedzielska
