Czy okres działalności nierejestrowanej będzie wliczany do stażu pracy? Analiza prawna Karoliny Niedzielskiej

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej od dawna szumnie zapowiada zmianę w ustalaniu stażu pracy i zaliczaniu do niego okresów między innymi umów cywilnoprawnych oraz okresu działalności gospodarczej. W niniejszym wpisie blogowym przeanalizuje nadchodzące zmiany, których wejście w życie zostało zaplanowane na 1 stycznia 2026 r., a Ciebie już teraz zapraszam na jedno z zaplanowanych szkoleń w tym temacie.

Kolejne szkolenie już 16 grudnia 2025 r.: https://karolinaniedzielska.pl/16-12-25-zaliczenie-do-stazu-pracy-umow-cywilnoprawnych-i-innych-okresow Sprawdź także szkolenia dla samorządu i oświaty: https://karolinaniedzielska.pl/17-12-25-zaliczenie-do-stazu-pracy-umow-cywilnoprawnych-i-innych-okresow-skutki-dla-sektora-oswiaty

Okresy działalności gospodarczej zaliczane do stażu pracy

Okres prowadzenia działalności gospodarczej jest nowym okresem wliczanym do stażu pracy na podstawie dodanego art. 302 (1) § 1 kp. Zgodnie z tym przepisem do okresu zatrudnienia wlicza się okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe. 

Pojęcie działalności gospodarczej należy traktować dość szeroko, albowiem zgodnie z przywołanym art. 8 ust. 6 ustawy o sus za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się:

1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a;

2) twórcę i artystę;

3) osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu:

a) w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,

b) z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych;

4) wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej;

4a) akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług;

4b) komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej;

5) osobę prowadzącą publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania

przedszkolnego, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z2024 r. poz. 737, 854, 1562, 1635 i 1933).

Do stażu pracy wliczają się okresy prowadzenia dzielności gospodarczej pod warunkiem objęcie ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym i wypadkowym, a także opłaceniem składek za ten okres. Potwierdzenie tej okoliczności następuje na podstawie zaświadczenia wydanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, o które wnioskujemy w sposób elektronicznym, oraz w ten sam sposób je odbieramy.

Okresy zaliczane, za które nie opłacano składek emerytalno – rentowych

W ustawie nowelizującej kodeks pracy znajdziemy dodany art. 302 (1) § 3 kp, który przewiduje, że do okresu zatrudnienia wlicza się także udokumentowane okresy działalności gospodarczych, umów cywilnoprawnych w których osoba fizyczna nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów.

Pojęcie działalności nierejestrowanej i ustalenie czy okres ten wliczany będzie do stażu pracy

Zatem czy ten przepis zastosujemy do osób prowadzących działalność nierejestrowaną?

Zacznijmy od początku, mianowicie wyjaśniając czym jest działalność nierejestrowana?

Więcej na temat problematyki działalności nierejestrowanej vs. ubezpieczenia społeczne znajdziesz w moim artykule naukowym, w periodyku Studia i Materialy „Miscellanea Oeconomicae” 3/2018, II – 3 – https://miscellanea.ujk.edu.pl

Zgodnie z art. 5 ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1480):

1. Nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2024 r. poz. 1773), i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.
2. Osoba wykonująca działalność, o której mowa w ust. 1, może złożyć wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Działalność ta staje się działalnością gospodarczą z dniem określonym we wniosku.
3. Jeżeli przychód należny z działalności, o której mowa w ust. 1, przekroczył w danym miesiącu wysokość określoną w ust. 1, działalność ta staje się działalnością gospodarczą, począwszy od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie wysokości, o którym mowa w ust. 1.
4. W przypadku, o którym mowa w ust. 3, osoba wykonująca działalność gospodarczą składa wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie wysokości, o którym mowa w ust. 1.
5. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do działalności wykonywanej w ramach umowy spółki cywilnej.
6. Przez przychód należny, o którym mowa w ust. 1, rozumie się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
7. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do działalności wykonywanej przez osoby fizyczne będące osobami zagranicznymi innymi niż wymienione w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 89, 619 i 621).\

Zatem prima facie wydawać, by się mogło, że okres działalności nierejestrowanej wliczany będzie do stażu pracy jako ten szczególny okres, gdzie nie są opłacane składki emerytalno – rentowe. Nie mniej jednak należy zwrócić uwagę już na ustęp pierwszy zacytowanego przeze mnie przepisu. Mianowicie ustawodawca jasno wskazuje, że okres działalności nieewidencjonowanej nie jest prowadzeniem działalności gospodarczej. Osoba prowadzącą taka działalność nie jest w rozumieniu przepisów przedsiębiorcą (A. K. Kruszewski [w:] Prawo przedsiębiorców. Komentarz, red. A. Pietrzak, Warszawa 2019, art. 5). Dlatego też należy wyprowadzić wniosek, że nie jest to działalność gospodarcza w znaczeniu ścisły, a nie działalność na mocy przepisów odrębnych nieoskładkowana.

Mając powyższą analizę na względzie okres prowadzenia działalności gospodarczej nie będzie okresem zaliczalnym do stażu pracy.

Natomiast zwrócić uwagę należy na ustęp trzeci omawianego przepisu, który przewiduje, że działalność ta z mocy prawa staje się działalnością gospodarczą począwszy od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie wysokości dopuszczalnego przychodu należnego. I dopiero wtedy powstaje działalność gopdpoarcza w pełnym tego słowa znaczeniu, która także będzie wliczana do stażu pracy. 

Chcesz zapoznać się z wszystkimi okresami zaliczalnymi do stażu pracy? Wpadnij na to szkolenie: https://karolinaniedzielska.pl/18-12-25-staz-pracy-z-uwzglednieniem-zmian-dotyczacych-zaliczania-umow-cywilnoprawnych-i-innych-okresow-kompleksowe-szkolenie

Pozdrawiam, Karolina Niedzielska