Bardzo często pojawia się pytanie, czy pracownik, który legitymuje się stopniem niepełnosprawności, może mieć zlecony dyżur, skoro sam w sobie dyżur nie jest wliczany do czasu pracy. Na to pytanie odpowiem w poniższym wpisie blogowym.
Pojęcie dyżuru
Zgodnie z art. 151 (5) kodeksu pracy pracodawca może zobowiązać pracownika do pozostawania poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do wykonywania pracy wynikającej z umowy o pracę w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (dyżur). Czasu dyżuru nie wlicza się do czasu pracy, jeżeli podczas dyżuru pracownik nie wykonywał pracy. Czas pełnienia dyżuru nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku. W sytuacji gdy pracownik podczas dyżuru rozpocznie świadczenie pracy, praca ponadwymiarowa winna zostać rozliczona jako nadgodziny (wyrok SN z dnia 31 stycznia 1978 r., sygn. akt I PRN 147/77, PiZS 1979/4/73).
Za czas dyżuru, z wyjątkiem dyżuru pełnionego w domu, pracownikowi przysługuje czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru, a w razie braku możliwości udzielenia czasu wolnego – wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia.
Rozliczenia dyżuru nie stosuje się do pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy. Dyżuru nie można rozliczać za pomocą ryczałtu. Musi on być każdorazowo planowany i wynikać z polecenia służbowego pracodawcy. Ponadto rozliczenie jest uzależnione od okoliczności, które zajdą w trakcie jego trwania.
Dyżur pracownika ze stopniem niepełnosprawności
Pracownikom niepełnosprawnym nie można zlecać dyżurów. Zakaz ten nie wynika bezpośrednio z przepisów, jednak jest naturalną konsekwencją zakazu pracy w nadgodzinach wobec pracownika, który przebywa na dyżurze i rozpocznie na nim pracę (niezależnie od miejsca dyżuru) – praca ta zostanie wówczas rozliczona w ramach nadgodzin. Nie da się ukryć, że pracodawca, zlecając dyżur pracownikowi, nie jest w stanie przewidzieć, czy pracownik będzie zobowiązany do podjęcia pracy, czy też nie.
Pozdrawiam, Karolina Niedzielska
